Апрель 3 2014

Аслият қалбда

Баландлик яхшида- икир-чикир, майда-чуйдалардан юқори турмоқлик, эзгу мақсадлар сари интилмоқликдир. Бу сабр-қаноат, ўз-ўзини тарбиялаш, ўз-ўзини ривожлантира олмоқликдир. Баландликда руҳий юксалиш бор, ўсиш бор. Баландлик-бу қалб уйғоқлигидир.
Баландлик ёмонда — ўзни бошқалардан устун қўйиб, манманлик қилмоқликдир. Мақтанчоқлигу кеккайишни одат қилмоқликдир. Бу ҳатто, ўз-ўзини менсимай ўзидан кетишдир. Кибру ҳаво аслида пастликдир.
Пастлик яхшида- бу назарини юқорига қаратган камтарликдир. Бировларга озор бермаслик, инсонларни эъзозлаш, ўзи яхши кўрган нарсаларни ўзгаларга раво кўриш. Бу сахийлик ва мурувватдир, ўзликни англашдир.
Пастлик ёмонда — бу аслида пастлаб боргувчи тубанликдир. Ўзгаларга паст назар билан қараш, уларнинг дилларини оғритишдир. Ўзини бошқалардан устун тутмоқ мақсадида иғво, туҳмат, ғараз, ҳасад кабиларга таянмоқликдир. Пастлик — бу ғафлатдир.
Ишқ яхшида, у ҳақ ишқи, барча эзгуликлар ишқи, хайрли ишқдир. Яхшиликка интилишу комилликка эришиш ишқ туфайли. У муҳаббат ила яшаш, меҳнат ва ижод иштиёқидир. Ишқ туфайли қалб ёнади ва шу ўтда тобланади, кейин эса қалб гавҳари товланади нурлар жилвасида.
Ишқ- ёмонда, у ўзлик ишқи, манманликдан фориғ эмас, барча ёмонликлар тутатқисидир, қалбни ғуборларга тўлдиради. Ўзига бино қўйган бундай ишқ инсонни тўғри йўлдан адаштиради, фақат ўзини ўзи учун севишга ундайди.
Кенглик- яхшида, у чексизлик сирларини билишга ва мукаммалликка интилишдир. Унда илм кенгликларида ривожланиш имконияти бор, кенг кўнгилга бутун олам сиғади. У орзу ва хаёл учун етиб бўлмас чегара, фикрлар парвоз этадиган макон. Эзгулик уруғларини экиш учун поёнсиз ҳудуд. Улуғлик тафаккурнинг кенглигида намоён бўлади.
Кенглик- ёмонда, у ўз ўрнини билмай бошқаларнинг сарҳадига бостириб киради. Аслида у ўзига қулай бўлиши учун ўзгалар ҳуқуқини поймол этувчи торликдир. У ўз ҳаддидан ошувчи бошқаларни менсимаслик фазосидир, унда эҳтиёжидан ортиқ маконни эгаллаш истаги кучлилигидан у ҳатто ўз қобиғига сиғмай қолгудай даражада кичрайиб бораверади.
Нафс-яхшида, у илоҳий неъматдир, нафс «ўзлик»дир. У яшаш ва ривожланиш қувватидир, тириклик, меҳнат ва ижод қилиш эҳтиёжидир. Хотиржамлик, сокинлик унга хосдир. Нафсни таниш-нафсни тарбиялаб, тизгинлаб, итоатда сақлаш ва уни жиловлаш орқали бўлади. Нафсни қаноатли қилишда, руҳиятни нафс васвасаларидан, дунёнинг нафсоний лаззатларидан асрашда, ҳою-ҳавасга берилишдан сақланишда, ҳақиқатга басират кўзи билан боқишда яхшилик мужассам.
Нафс-ёмонда, у «нафси аммора»дир, яъни баднафсликдир, чунки у ёмонликка буюргувчидир. У ғазаб ва барча ёмонликларни ўзида жамлаган зўровон кучдир. Унда дунё истакларига майл кучли, мансаб ғами бор, кўп гапиришнинг шириш таъми бор, кайфу-сафо, ҳузур-ҳаловат бор. Мол-дунёга берилган одам нафс бандасига айланиб бораверади. Нафси учун яшашда хорлик бор. Нафс одамнинг ички душмани, унинг буйруқларига бўйсинган киши охир-оқибат нафсига қул бўлиб қолади. Ёмон нафсдан қутилишнинг чораси нафсни тергаб, уни тийишга одатланишдир.
Ўзни яхши кўриш- яхшида, у жони қийналсада бошқаларга ёрдамини аямаслик, ўзи яхши кўрган нарсасини бошқаларга ҳам раво кўриш, ўзининг руҳий ҳолатини бошқариш орқали ҳақ бўлсада, жанжалларнинг олдини олиш мақсадида тилини тийишлик, бировларнинг кўнглига озор бермаслик учун ўз қадамини ўйлаб босишликдир. Булар ўзини яхши кўрган одамларга хос амалларга мисоллар.
Ўзни яхши кўриш-ёмонда, бу ўз ҳузурини ўйлайдиган худбинликдир, ҳеч жонини қийнагиси келмайди, яъни фидойи бўлолмайди. Ҳақми-ноҳақми ҳар қандай мунозарада ўзининг гапини ўтказади, атрофдагиларнинг хоҳиш-истаги билан ҳисоблашмайди. Ўзига нисбатан қилинган ёмонликларни унутмайди ва кечирмайди, кек сақлайди, гина-кудрати кўп бўлади, ҳамма нарсаларнинг яхшисини ейишга мен ҳақлиман , деб ҳисоблайди. Ўз ташвишларини бошқалар елкасига юклашга ҳаракат қилади. Бу аслида ўз манфаатини ҳаммадан устун кўрувчи ўзини ёмон кўришдир.



Опубликовано 03.04.2014 Муслима Ёдгорова в категории "Фикрларим

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.