3 декабря 2019

Газета ўқиш маданияти

 Газета ва журналларга обуна бўлиш ва уларни ўқиш жараёнига қандай ёндашган маъқул? Сизда касбингиз, эгаллаб турган лавозимингиз, яшаш жойингиз, ўз олдингизга қўйган мақсадингиз, қизиқиш доирангиздан келиб чиққан ҳолда қайси газета, журналларга обуна бўлсам экан? — деган савол туғилиши табиий. Газета ўқиш маданияти аваламбор, даврий матбуотнинг Ўзбекистондаги ва чет эллардаги тиражлари бўйича маълумот излашдан ва мақсадли обуна бўлишдан бошланади. Бундай маълумотларни почта, матбуот тарқатувчи ташкилотларидан ёки интернет сайтларидан топишингиз мумкин. Каталогларда барча соҳалар ва тармоқлар бўйича, бир неча тилларда чоп этиладиган вақтли матбуот ҳақида маълумотлар мавжуд, намуна сонларидан уларнинг дизайни, услуби ва мазмуни ҳақида ҳам билиб олсангиз бўлади.

Ўйлаб қарасам кўп йиллар аввал “Квант”, “Физика в школе” “Физика ўқитиш методикаси”, “Дошкольное воспитание”, “Саодат”, “Маърифат”, “Меҳнат зарбдори” (ҳозирги “Пешкў овози”) каби газета, журналларга обуна бўлиб,  мутолаа қилганман. Тўғри бир муддат улардан узилишлар бўлган, аммо бундан йигирма йиллар аввал тасодифан қўлимга “Маърифат” газетасининг бир йиллик жамланмаси тушиб қолди. Бу гўёки мўъжиза каби эди. Газетада берилган эркин ва мустақил фикрлаш, психология, замонавий педагогик технологиялар, умуман тарбияга оид мақолаларга қизиқишим зўрлигидан уларни ўқиш билан бирга қўлимга дафтар, ручка олиб бўш вақтимда конспектлаштириб ёзишга киришдим. Газетадаги педагогика фанлари номзоди Нурали Саидахмедовнинг серия тарзида кетма-кет берилган мақолаларини мустақил ўрганиб, уларни дарс жараёнига қўллай бошладим. Шунингдек, бошқа қўлланма ва дарсликлардан педагогикадаги инновациялар бўйича изланиб, ноанъанавий дарс ишланмаларини тайёрладим. Кейинчалик тадқиқотларим Самарқанд давлат университети профессори, Халқаро педагогика фанлар академиясининг мухбир аъзоси О.Қувондиқовнинг назарига тушиб, бир неча бор республика миқёсидаги конференцияларда маърузаларим билан қатнашдим. Бухоро давлат университети профессори С.Қаҳҳоров билан ҳаммуаллифликда “Физикадан модулли дарс” номли илмий-услубий қўлланмам 2006 йилда нашр этилди. Газета мени илмий изланишга, яъни тадқиқотчиликка йўллади десам муболаға бўлмайди. Замонамизнинг шундай улуғ олимларига шогирд бўлиш саодатига эришдим. “Маърифат” газетасини ва унинг ижодкорларини устозим дейишга ҳақлиман.

“Пешкў овози” газетасини ҳар сафар қўлимга олганимда унинг маърифатпарварлик хусусиятларини, маънавий жозибасини ҳис қиламан, йиллар давомида у ҳам мени ўзининг жўшқин оламига шу қадар жалб этди-ки, натижада, самимий мулоқотимиз кучайди. Бош муҳаррир Ҳурмат Шаропова мени ижодий ҳамкорликка чорлади, бу чорлов туфайли онг ва тафаккурга бевосита таъсир этувчи ахборотлар оқимини саҳифаларда ёритиш масъулияти, машаққати ва сурури нақадар фарахбаҳш эканлигини ҳис этяпман. Газета таҳририятидаги қайноқ ҳаёт жабҳасига қоришиб кетиш учун албатта, ижодкорлик мавқеини оқлаш муҳим ҳисобланади. Ҳа, газета ва журналлар сиз учун ижод олами эшикларини янада кенгроқ очмоқликка шайлиги унинг саҳовати, марҳаматидир, сиз ҳам унинг йўлига пешвоз чиқишга шайланинг!

Юртимиздаги мутахассис кадрларга қўйилаётган юксак талаблар ҳар бир шахснинг ўз билим, малака, кўникмаларини, ва қобилиятини ўзи тинимсиз ўстириб боришига эришишини тақозо этади. Ҳар томонлама комилликка эришишда мутолаа муҳим аҳамиятга эга. Газета мутолааси ҳам инсон дунёқарашини ўстиради, турли соҳалардаги янгиликларни ўқиб руҳланасиз, онгингизда янги фикрлар, ғоялар туғилади, шу билан бирга мавжуд иқтидорни, савияни янада ривожлантириш ва такомиллаштириш эҳтиёжи ўсади.  

Азал-азалдан қулочни кенг очиб, газетадаги янги, керакли, қизиқарли, тўлиқ, фойдали маълумотлар билан танишиш, арзимас, майда-чуйда гаплар ўрнига ҳамкасблар, дўстлар билан мақолалардан олинган таассуротлар ҳақида мазмунли суҳбат қуриш маданият белгиси саналган. Маълумки, маънавиятли инсон бўлмоқ учун аввало маънавиятга, маърифатга интилиш эҳтиёжини қалбга жо қилиш зарур. Маърифат ва маданиятнинг порлоқ йўлига газета сизни хилма-хил нурли сўқмоқлари орқли йўлласа  ажабмас.

Технологиялар жадал ривожланаётган шароитда медиа маданият, медиа саводхонлик ҳам ўта муҳим аҳамиятга эга. Аксарият информациялар ижод тегирмонидан ўтказилмай туриб, муайян воқеликлар видео ёки тасвир кўринишида, ёхуд, жараённинг асл моҳияти очиб берилмаган матн шаклида ижтимоий тармоқларда тезкор суръатда тарқатилаётганлиги сир эмас. Холис ахборотни олиш, салбий маълумотлардан ўзини ҳимоя қила олиш, тарқатилаётган медиа маълумотларни мулоҳаза чиғириғидан ўтказиб, оқилона мушоҳада юритиш орқали “истеъмол” қилиш медиа маданият белгиларидандир. Айниқса, ёшларда тинимсиз оқиб келаётган информацияларга хушёрлик билан танқидий назар ташлай олиш, маънавий мушоҳадакорлик билан ўзининг руҳият ҳудудини ҳимоя қилишга ўрганиш орқали медиа саводхонлик маданияти шаклланиб борса ажабмас.  

Замон билан ҳамнафас бўлишни, жамиятимиз ҳаётидан хабардор бўлишни истасангиз, ўзингизни унга даҳлдор деб билсангиз ва фикрлашдан тўхтаб қолмай десангиз газета ўқинг, ўқиганда ҳам шунчаки эмас, балки, маънавий озуқа олмоқ имкониятидан бебаҳра қолмаслик учун ўқинг!

   Муслима ЁДГОРОВА



Опубликовано 03.12.2019 Муслима Ёдгорова в категории "Мақолалар

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.